Distance Learning for Family Medicine and Primary Care

การจัดการศึกษาและปรึกษาทางไกล
เพื่อสนับสนุนบริการเวชศาสตร์ครอบครัวและบริการสุขภาพปฐมภูมิ
Distance Learning for Family Medicine and Primary Care

Select language ไทย | English

สาธารณสุขชนบท rural health

บทที่ 9 ข้อมูล หัวใจของการดูแลสุขภาพคนชนบท

by Admin @January,11 2011 21.39 ( IP : 61...130 ) | Tags : สาธารณสุขชนบท rural health

Rural Health สาธารณสุขชนบท

บทที่ 9 ข้อมูล หัวใจของการดูแลสุขภาพคนชนบท

การทำงานด้านสุขภาพในชนบทไม่ว่าจะเป็นโรงพยาบาลชุมชน ศูนย์สุขภาพชุมชน สถานีอนามัย หรือหน่วยบริการที่เรียกเป็นชื่ออื่นใดก็ตาม หัวใจสำคัญดูแลสุขภาพคนชนบทให้ตอบสนองต่อความต้องการของชุมชนและความรุนแรงของปัญหาที่กระทบต่อสุขภาพก็คือ การมีข้อมูลที่จำเป็น ถูกต้อง และมีการนำข้อมูลมาใช้ในการวางแผนการจัดบริการในชุมชน

ข้อมูลนั้นมีอยู่มากมายรายรอบตัวเรา ทั้งข้อมูลเกี่ยวกับคนไข้ ข้อมูลการให้บริการ ข้อมูลความครอบคลุมงานต่างๆ ข้อมูลการทำกิจกรรมทั้งในโรงพยาบาลและในชุมชน ข้อมูลทางการเงิน เป็นต้น แต่ในความเป็นจริงนั้นเรามีการเชื่อมต่อข้อมูลที่กระจัดกระจาย ใช้ในการวิเคราะห์ และใช้ในการวางแผนการจัดบริการนั้นมีน้อยมาก จนบ่อยครั้งที่การทำข้อมูลนั้นเป็นไปเพื่อการส่งรายการแก่หน่วยงานที่บังคับบัญชาเท่านั้น ซึ่งนั่นเป็นความคิดที่ผิดพลาดเป็นอย่างยิ่ง การเก็บและรวบรวมข้อมูลนั้นมีไว้เพื่อใช้ประโยชน์กับองค์กรที่เก็บข้อมูลเป็นหลัก ส่วนการส่งข้อมูลให้ใครต่อใครนั้นเป็นสิ่งที่จำเป็นรองลงมา เพื่อให้เกิดการเห็นปัญหาโดยภาพรวมเป็นภาพใหญ่ และใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนระดับกว้างหรือระดับประเทศต่อไป

ความสำคัญของข้อมูลนั้นย่อมเป็นที่ประจักษ์โดยทั่วไป แต่การจะได้มาซึ่งข้อมูลที่ดี มีความสมบูรณ์ถูกต้องและครบถ้วนเพื่อให้สามารถเห็นภาพทั้งหมด และนำไปสู่การวิเคราะห์และจัดบริการได้นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย อย่างน้อยที่สุด การได้ข้อมูลมาใช้ในการวิเคราะห์เพื่อจัดบริการนั้นต้องอาศัยข้อมูลจาก 4 แหล่ง กล่าวคือ

  1. ข้อมูลการให้บริการของโรงพยาบาล หรือ Hospital Data ซึ่งเป็นข้อมูลที่เรามีอยู่และหาได้ง่ายที่สุด แต่ความสำคัญของข้อมูลที่มีอยู่เต็มมือนี้ก็คือการจัดการข้อมูลเพื่อให้สื่อถึง การจัดบริการ ปัญหาและความสำเร็จให้เห็นอย่างจะแจ้ง ตัวอย่างเช่น การมีข้อมูลเพียงแค่จำนวนผู้ป่วยนอกต่อปีมากมายนั้นยังไม่เพียงพอ เพราะหากมีการทำข้อมูลการมาใช้บริการแล้ว จะพบว่าในแต่ละตำบลมีการมาใช้บริการในโรงพยาบาลที่ไม่เท่ากัน บางตำบลอาจมาน้อยมาก ซึ่งบ่งบอกถึงการจัดบริการที่ยังไปไม่ถึงคนกลุ่มนั้น ข้อมูลที่ดีต้องรวมถึงข้อมูลบริการของสถานีอนามัยในพื้นที่ด้วย หากสามารถรวมให้เป็นข้อมูลเดียวกันได้ บูรณาการของแผนระดับอำเภอก็จะมีโอกาสเป็นจริงได้มากขึ้น แม้ในโครงสร้างที่ยังแยกส่วนระหว่างโรงพยาบาลและสถานีอนามัยก็ตาม

  2. ข้อมูลสุขภาพของคนในชุมชน หรือ Community Data เป็นข้อมูลสถานะสุขภาพของแต่ละบุคคล ตั้งแต่ชื่อ เพศ อายุ การศึกษา จนถึงโรคประจำตัว การฝากท้อง การเจ็บป่วย การรับวัคซีนเป็นต้น ซึ่งในปัจจุบันมีความพยายามที่จะให้มีการรวบรวมข้อมูลเหล่านี้ให้เป็นแฟ้มประวัติครอบครัว หรือ Family Folder เพื่อให้สามารถดูแลคนในเขตรับผิดชอบได้อย่างทั่วถึง ต่อเนื่อง และบูรณาการมากขึ้น

    ประเด็นที่ยากที่สุดของข้อมูลสุขภาพชุมชนก็คือการแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อมูลให้ถูกต้อง (update) อยู่เสมอ ข้อมูลเหล่านี้ต้องใช้การสำรวจจริงจึงจะได้ข้อมูลที่มีคุณภาพ และผลพลอยได้ของการสำรวจนั้นก็คือเจ้าหน้าที่ประจำชุมชนคนนั้นจะรู้จักสภาพและข้อมูลพื้นฐานทางสุขภาพของคนในพื้นที่รับผิดชอบได้อย่างชัดเจน เมื่อเห็นปัญหาก็จะสามารถนำไปสู่การให้บริการในชุมชนหรือแก้ปัญหาในชุมชนได้อย่างตรงจุดนั่นเอง

  3. ข้อมูลความต้องการทางสุขภาพของชุมชน ซึ่งจะต่างจากข้อมูลสุขภาพของคนในชุมชน ความต้องการทางสุขภาพของชุมชนนั้นประกอบด้วย Health Need ซึ่งหมายถึงความต้องการในบริการที่จำเป็นที่เป็นพื้นฐานของการมีสุขภาพที่ดี และ Health Demand ซึ่งหมายถึงความต้องการของชุมชน ซึ่งอาจจะเป็นสิ่งที่ไม่จำเป็นก็ได้ เช่น เป็นประเด็นเพื่อความสะดวกสบายเป็นต้น

    อย่างไรก็ตามการที่จะได้มาซึ่งข้อมูล Health Need และ Health Demand นั้น การสัมภาษณ์เจาะลึกกับคนที่เป็นตัวแทนทางความคิดและความรู้สึกของคนในชุมชนเป็นกระบวนการที่จะได้มาซึ่งข้อมูลที่มีคุณภาพมากที่สุด ดีกว่าการสำรวจโดยแบบสอบถาม เพราะการสำรวจข้อมูลแบบนั้นยังมีกรอบของการถามจนอาจทำให้บางประเด็นหายไป เช่น จากการสัมภาษณ์ เราอาจได้ข้อมูลความต้องการของชุมชนในเรื่องของการลดปัญหาความรุนแรงในครอบครัวและการติดสุรา ซึ่งเป็นเรื่องเดียวกันและดูเหมือนว่าจะเพิ่มขึ้น และนำมาซึ่งปัญหาสุขภาพจิตที่ร้ายแรง การขาดความอบอุ่นในครอบครัวและนำมาสู่ปัญหายาเสพติด เอดส์ และการตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์ในเยาวชน ข้อมูลที่เชื่อมโยงเช่นนี้ย่อมได้มาจากการสัมภาษณ์พูดคุยกับคนในชุมชนมากกว่าการสำรวจตามแบบสอบถาม และส่วนใหญ่ข้อมูลลักษณะนี้มักไม่มีปรากฏในปัญหาสุขภาพที่อยู่ในฐานข้อมูลโรงพยาบาล ดังนั้นเราก็ควรต้องหารูปแบบในการจัดบริการเหล่านี้เพิ่มเติมขึ้นมา

  4. ข้อมูลสถานบริการทางสุขภาพที่อยู่ในอำเภอและจังหวัด ไม่ว่าจะเป็นในระดับใด ทั้งภาครัฐและเอกชน รวมทั้งเครือข่ายบริการอื่นๆทั้งหมด เช่น สถานสงเคราะห์คนชรา หน่วยกู้ภัย เป็นต้น โดยควรจะมีข้อมูลในระดับลึกมากกว่าการรู้เพียงว่าตั้งอยู่ที่ใดหรือติดต่ออย่างไรเท่านั้น แต่ควรมีข้อมูลที่สามารถจัดบริการที่เชื่อมต่อบริการเป็นเครือข่ายได้ เช่น รู้ว่าหากมีผู้ป่วยเป็นมะเร็งในตับจะสามารถติดต่อส่งผู้ป่วยไปให้ใคร หากครอบครัวหนึ่งที่มีปัญหาลูกเป็นโรคออทิสติค เขาจะสามารถไปเรียนรู้ประสบการณ์การเลี้ยงดูแลเด็กออทิสติคได้ที่ใดบ้าง ในสถานีอนามัยมีที่ใดบ้างที่ขาดความรู้ในการป้องกันการติดเชื้อในสถานพยาบาลเพื่อที่จะสามารถจัดการอบรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นต้น ข้อมูลเหล่านี้ก็มีความสำคัญต่อการจัดบริการเป็นอย่างยิ่ง

การมีข้อมูลที่ถูกต้องรอบด้านนั้นสำคัญยิ่ง เพราะข้อมูลเหล่านี้จะมีประโยชน์อย่างมากในการวางแผนและการจัดบริการต่อไป หากย้อนกลับมาดูข้อมูลที่มีอยู่มากมายในมือเรา ข้อมูลที่ทำเพื่อส่งสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทุกเดือนนับ 100 รายงานนั้น คงจะเห็นแล้วว่าถึงเวลาแล้วที่จะต้องมีการสะสางระบบและประเด็นที่จะเก็บข้อมูลกันอย่างขนานใหญ่ และการเริ่มต้นที่ข้อมูลของเราเอง ด้วยมือของเราเอง จะเป็นสิ่งที่ดีและยั่งยืนในการจัดการข้อมูลอย่างที่สุด ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องรอให้กระทรวงสาธารณสุขสั่งการว่ารายงานใดที่ต้องส่ง หรือเลิกไป เพราะสุดท้ายก็คงมีรายงานที่ต้องส่งไม่ต่างจากเดิมมากนัก

ข้อมูลดีมีชัยไปกว่าครึ่ง นอกจากข้อมูลจะถูกรวบรวมเพื่อนำส่งผู้อำนวยการโรงพยาบาลแล้ว ผู้ปฏิบัติงานที่เป็นผู้รวบรวมข้อมูลเองจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องได้รับการพัฒนาศักยภาพให้สามารถวิเคราะห์ วิจารณ์ ติดตามความต่อเนื่องเชื่อมโยงและปัญหาสำคัญที่ข้อมูลซึ่งได้รวบรวมได้สื่อออกมาให้ได้ด้วย เพื่อที่จะทำให้ข้อมูลได้ถูกใช้ให้เป็นประโยชน์ในการวิเคราะห์ระบบและแก้ปัญหาตั้งแต่ในระดับรากหญ้า ไม่ใช่มีหน้าที่เพียงนับเลขรวบรวมข้อมูลส่งผู้อำนวยการเท่านั้น

ว่าแล้วก็ขอเชิญผู้ปฏิบัติทางสุขภาพทุกคนได้ลองเริ่มต้นการปฏิวัติการเก็บรวบรวมข้อมูลใหม่ อะไรที่ควรมีแต่ยังไม่มี ก็ต้องเริ่มต้นเก็บอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะข้อมูลชุมชนในเขตพื้นที่รับผิดชอบ โดยไม่ต้องรอใครมาสั่ง อะไรที่ไม่ควรเก็บแต่ต้องเปลืองแรงเก็บอยู่ทุกเดือนก็ต้องหาวิธีลดสิ่งเหล่านี้ลงไป และข้อมูลที่มีอยู่นั้นก็คงต้องปัดฝุ่นกันใหม่ให้สามารถตรวจสอบความถูกต้องและเชื่อมต่อให้เห็นภาพรวมของการจัดบริการได้ด้วย เมื่อมีข้อมูลครบถ้วนสมบูรณ์แล้ว การวางแผนกลยุทธ์ หรือ Strategic Plan ก็จะเป็นขั้นตอนต่อไป

@@@@@@@@@@@@

แสดงความคิดเห็น

กรุณาป้อน Username / Password ที่ท่านได้ลงทะเบียนไว้กับเว็บไซท์แห่งนี้ หรือ สมัครเป็นสมาชิกของเว็บไซท์
Bold Italic Underline Left Center Right Ordered List Bulleted List Horizontal Rule Page break Hyperlink Text Color :) Quote
คำแนะนำ เว็บไซท์นี้สามารถเขียนข้อความในรูปแบบ มาร์คดาวน์ - Markdown Syntax:
  • วิธีการขึ้นบรรทัดใหม่โดยไม่เว้นช่องว่างระหว่างบรรทัด ให้เคาะเว้นวรรค (Space bar) ที่ท้ายบรรทัดจำนวนหนึ่งครั้ง
  • วิธีการขึ้นย่อหน้าใหม่ซึ่งจะมีการเว้นช่องว่างห่างจากบรรทัดด้านบนเล็กน้อย ให้เคาะ Enter จำนวน 2 ครั้ง

เมนูหลัก

มุมสมาชิก

สมัครสมาชิก · ลืมรหัสผ่าน

แนะนำหนังสือ

The Doctor Communication HandbookThe Doctor Communication Handbook
เว็บไซท์นี้ออกแบบและทดสอบด้วยไฟร์ฟอกซ์!